Chairperson or Members of Lokpal shall not be: (i) Members of Parliament or Members of Legislative Assemblies of State or Union Territories (ii) Persons less than 45 years on the date of assuming office (iii) Members of Panchayats or Municipalities

The correct answer is Option (A).

According to the Lokpal and Lokayuktas Act, 2013, strict eligibility criteria and disqualifications are mandated for the Chairperson and Members of the Lokpal to ensure absolute political neutrality, independence, and maturity in handling high-level corruption cases.

Analysis of the Disqualifications: A clear understanding of the statutory provisions requires examining why these specific groups are excluded from holding office in the Lokpal:

• (i) Members of Parliament or Members of Legislative Assemblies: The Act strictly prohibits any elected political representative, including MPs and MLAs from any State or Union Territory, from becoming a part of the Lokpal. This is a fundamental rule to prevent any conflict of interest.

• (ii) Persons less than 45 years on the date of assuming office: The law explicitly sets a minimum age limit to ensure vast administrative or judicial experience. A person must not be less than 45 years of age to be eligible for appointment as the Chairperson or a Member.

• (iii) Members of Panchayats or Municipalities: Extending the rule of political neutrality, elected members of local self-government bodies (Panchayati Raj Institutions and Urban Local Bodies) are equally disqualified from holding these positions.

Since all three statements represent valid statutory disqualifications, the correct choice includes all of them.

ശരിയായ ഉത്തരം ഓപ്ഷൻ (A) ആണ്.

2013-ലെ ലോക്പാൽ ആൻഡ് ലോകായുക്ത ആക്ട് (Lokpal and Lokayuktas Act, 2013) അനുസരിച്ച്, ലോക്പാലിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ തികഞ്ഞ രാഷ്ട്രീയ നിഷ്പക്ഷതയും സുതാര്യതയും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി അധ്യക്ഷനും അംഗങ്ങൾക്കും കർശനമായ അയോഗ്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിയമത്തിൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

അയോഗ്യതകളുടെ വിശകലനം (Disqualifications): ലോക്പാൽ സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായി പഠിക്കുമ്പോൾ താഴെ പറയുന്ന അയോഗ്യതകൾ പ്രത്യേകം ഓർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ട്:

• (i) ജനപ്രതിനിധികൾ (MPs & MLAs): പാർലമെന്റിലേക്കോ സംസ്ഥാന/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെ നിയമസഭകളിലേക്കോ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രതിനിധികൾക്ക് ലോക്പാലിൽ അംഗമാകാൻ സാധിക്കില്ല. അഴിമതി അന്വേഷണങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ ഒഴിവാക്കാനാണിത്.

• (ii) പ്രായപരിധി (Age Limit): ലോക്പാൽ അധ്യക്ഷനോ അംഗമോ ആകാനുള്ള കുറഞ്ഞ പ്രായപരിധി 45 വയസ്സ് (45 years) ആയി നിയമം കർശനമായി നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. വിപുലമായ പ്രവൃത്തിപരിചയം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാണ് ഈ ഉയർന്ന പ്രായപരിധി. അതിനാൽ 45 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ളവർക്ക് അർഹതയുണ്ടായിരിക്കില്ല.

• (iii) തദ്ദേശ ഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾ: എം.പിമാരെയും എം.എൽ.എമാരെയും പോലെ തന്നെ, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രതിനിധികൾക്കും (പഞ്ചായത്ത് അല്ലെങ്കിൽ മുൻസിപ്പാലിറ്റി അംഗങ്ങൾ) ലോക്പാൽ അംഗമാകാൻ നിയമപരമായ വിലക്കുണ്ട്.

നൽകിയിട്ടുള്ള മൂന്ന് പ്രസ്താവനകളും ലോക്പാൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള ശരിയായ അയോഗ്യതകളായതിനാൽ, ഉത്തരം ഓപ്ഷൻ (A) ആകുന്നു.